Sneller wonen? Slim herhalen, vrij ontwerpen

Versnelling vraagt om schaalbaarheid

Een nieuw woningbouwproject hoeft geen nieuw begin te zijn. Wie bewezen plattegronden, technische oplossingen en bouwprocessen opnieuw gebruikt, houdt meer tijd over voor wat een locatie bijzonder maakt. BAM laat zien hoe dat werkt: met prefab houtbouw, een gestandaardiseerde woningbasis en een aanpak die over meerdere gebouwen en projecten toepasbaar is, altijd met een eigen karakter.

Industrialisatie, conceptueel bouwen en schaalbaarheid hangen met elkaar samen, maar zijn niet hetzelfde. Conceptueel bouwen begint bij een vooraf doordachte basis van woningen en technische oplossingen. Industrialisatie verplaatst werkzaamheden naar een gecontroleerd productieproces, bijvoorbeeld door bouwdelen vooraf te maken. Schaalbaarheid ontstaat wanneer die oplossingen niet bij één project blijven, maar opnieuw kunnen worden toegepast.

Van prefab onderdelen naar een slimmer bouwproces 

Bij De Ambacht in Veldhoven verplaatste BAM een groot deel van het bouwwerk naar de fabriek. Voor de 56 sociale huurappartementen van woonstichting ’thuis aan de Ambachtslaan werden onder meer houten kolommen, balken en vloeren, gevelelementen, badkamers en installatiemodules vooraf geproduceerd. De houtskeletbouwelementen kwamen uit de eigen fabriek. Op de bouwplaats werden deze onderdelen samengevoegd en afgewerkt. Daar zit de beoogde versnelling van industrialisatie: minder onderdelen ter plekke maken en meer voorbereide elementen monteren. De appartementen vervingen 28 verouderde woningen, die circulair werden gesloopt om materialen hoogwaardig te kunnen hergebruiken.

Ambachtslaan

Dezelfde slimme basis, steeds een ander gebouw

BAM laat zien dat standaardisatie niet tot dezelfde gebouwen hoeft te leiden. In de regionale samenwerking met WoonST bundelen corporaties en gemeenten hun vraag om betaalbare, duurzame sociale huurwoningen sneller mogelijk te maken. De woningbasis, processen en bouwmethoden zijn gestandaardiseerd, niet het complete gebouw. Zo hoeft niet voor ieder project alles opnieuw te worden ontwikkeld, terwijl er ruimte blijft om te variëren in uitstraling, indeling en gebouwvorm. Alle gebouwen binnen de samenwerking krijgen daarmee een eigen uitwerking, passend bij hun omgeving. De standaard vormt een slim vertrekpunt, geen vast eindbeeld.

Aan het Van Vianenpad in Eindhoven is die ruimte voor variatie concreet zichtbaar. Hier verving BAM in opdracht van Woonbedrijf 36 verouderde woningen door 42 sociale huurappartementen, vanuit het gestandaardiseerde concept. De appartementen zijn verdeeld over drie blokken van veertien woningen, elk met drie woonlagen en een lift. Die opzet sluit aan op de wijkstructuur. Interne fietsenbergingen houden ruimte vrij voor de binnentuin en de terrassen op de begane grond sluiten aan op het openbare groen. Ook nestkasten, gevelgroen en de verwerking van regenwater zijn in het plan meegenomen. Binnen dezelfde WoonST samenwerking zijn voor ‘thuis 121 sociale huurappartementen gerealiseerd in een compleet andere stijl, via dezelfde aanpak. 

Wat zich binnen de samenwerking herhaalt, is de basis en de manier van werken. Hoe een gebouw eruitziet, wordt ingedeeld en aansluit op de buurt, krijgt per locatie vorm.

Van Vianenpad Eindhoven
t Ven Eindhoven

Herhaalbaarheid op wijkniveau

In de Waalwijkse wijk Bloemenoord ontwikkelde en realiseerde BAM voor Casade 250 appartementen op twee locaties. Salviapark telt 118 woningen, Magnoliapark 132. Samen vervangen zij 240 verouderde appartementen. Beide deelplannen bestaan uit drie woongebouwen. De aanpak wordt zo niet beperkt tot één gebouw, maar toegepast in een gefaseerde wijkvernieuwing. Veel oud-bewoners konden vanuit de oude flats naar de nieuwbouw verhuizen.

De woningen zijn ontwikkeld als Nul-op-de-Meter-appartementen, met goede isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. Casade, Buro013 en BAM Wonen werkten met de gemeente en een klankbordgroep van bewoners en omwonenden aan de woningen en hun parkachtige omgeving. De openbare ruimte rond Magnoliapark is in opdracht van de gemeente ontworpen door Buro Bol. De herhaalbare aanpak zorgde hier vooral voor versnelling van de wijkvernieuwing.

Magnoliapark Waalwijk

De grootste winst zit in wat je niet opnieuw hoeft te doen

De bredere werkwijze achter die herhaalbaarheid is terug te zien in Mid Rise, het appartementenconcept van BAM. Een bibliotheek van plattegronden en bouwstenen voor onder meer appartementen, trappenhuizen en bergingen vormt het vertrekpunt. Technische oplossingen worden vooraf uitgewerkt; per locatie wordt de passende combinatie gemaakt. Er blijft ruimte voor verschillende gevels, woningtypen en gebouwvormen. Zo verschuift de aandacht van steeds opnieuw ontwikkelen naar gericht aanpassen aan de plek.

Dat is ook waarom schaalbaarheid meer vraagt dan een slimme bouwmethode. Er is een opeenvolging van projecten nodig waarin teams, leveranciers en opdrachtgevers hun kennis kunnen blijven gebruiken. Vergunningen, aansluitingen en lokale omstandigheden blijven van invloed op de planning. Een concept neemt die afhankelijkheden niet weg. Het zorgt er wel voor dat de onderdelen die al zijn opgelost, niet opnieuw het proces hoeven te vertragen. In Veldhoven zit die stap in de ontwikkeling van houtbouw, in Eindhoven in de gestandaardiseerde woningbasis en in Waalwijk in de toepassing over meerdere gebouwen. Versnellen begint met beter benutten wat al werkt.

Deel op social media